Światowy boom na sztuczną inteligencję ma nieoczywisty skutek uboczny. Rosnący popyt na światłowody utrudnia ukraińskim firmom produkcję dronów odpornych na zakłócenia fal radiowych.
Boom na sztuczną inteligencję oraz wynikające z niej fiksum-dyrdum na centra danych to już nie tylko problem amerykańskich farmerów sprzeciwiającym się kolejnym inwestycjom, czy graczy budujących komputery, ale także ukraińskiej armii. Światłowody, których coraz więcej potrzebują centra danych rozwijane z myślą o AI, są bowiem jednocześnie kluczowym elementem produkcji dronów wykorzystywanych przez Ukrainę.
Centra danych rozwijane na potrzeby sztucznej inteligencji konkurują o światłowody z producentami dronów
Rosnący popyt na infrastrukturę potrzebną do obsługi sztucznej inteligencji zwiększa presję na producentów światłowodów. Według firmy analitycznej TrendForce w 2026 roku na światowym rynku może zabraknąć około 180 mln kilometrów tego materiału. Skutki niedoboru odczuwają również ukraińskie firmy produkujące drony.
Jak wynika z rozmowy serwisu Ars Technica z przedstawicielem ukraińskiej firmy obronnej BlueBird Tech, ceny światłowodów wykorzystywanych do produkcji dronów w 2026 roku są od około sześciu do dziesięciu razy wyższe niż w 2025 roku. Najtrudniejsza sytuacja miała wystąpić w okolicach marca, choć później rynek częściowo się ustabilizował.
Chodzi o światłowody wykorzystywane w dronach sterowanych dzięki fizycznego przewodu. Takie konstrukcje nie korzystają z klasycznego radiowego połączenia między operatorem a maszyną, dzięki czemu systemy walki elektronicznej nie mogą zakłócić ich sterowania w taki sam sposób jak w przypadku tradycyjnych dronów FPV.
Skala produkcji przekłada się jednak na ogromne zapotrzebowanie na materiał. Według danych przytoczonych przez Ars Technicę Rosja i Ukraina produkują łącznie około 50 tys. dronów światłowodowych miesięcznie. Każdy z nich zużywa światłowód, który po zakończeniu misji pozostaje na polu walki.
Problem pogłębia zależność od chińskich dostawców. Według chińskich danych celnych w sierpniu 2025 roku Rosja sprowadziła z Chin około 528 tys. kilometrów światłowodów. W tym samym miesiącu Ukraina miała sprowadzić z chińskich firm około 116 kilometrów – tak, 116, nie 116 tysięcy.
Jeszcze większą skalę pokazują dane dotyczące całego 2025 roku. Rosja miała kupić wówczas ponad 60 mln kilometrów światłowodów, co odpowiadało ponad 10 proc. światowej produkcji. Wcześniej udział Rosji w globalnym popycie na ten materiał miał nie przekraczać 1 proc.
Ukraińscy producenci muszą więc konkurować o ograniczone dostawy nie tylko z rosyjskim przemysłem, ale również z gwałtownie rozwijającymi się centrami danych. Dodatkowym problemem są transport i logistyka. Materiał sprowadzany z Chin musi pokonać długą trasę, a po dotarciu do Ukrainy przejść odprawę celną i zostać dostarczony do producenta.
Ukraińscy producenci próbują ograniczać problemy z dostawami, przejmując część produkcji we własne ręce. Zamiast kupować w Chinach gotowe, małe szpule światłowodu przeznaczone do dronów, sprowadzają większe szpule samego włókna i na miejscu nawijają je na mniejsze. Dzięki temu mogą lepiej kontrolować jakość produktu i ograniczyć koszty.
Taki proces wymaga jednak odpowiedniego sprzętu oraz wyszkolonych pracowników. Światłowód łatwo uszkodzić podczas nawijania, a każda wada może doprowadzić do zerwania połączenia podczas lotu. Dlatego producenci sprawdzają gotowe szpule, a część z nich testują również na dronach podczas rzeczywistych lotów.
Nie rozwiązuje to jednak podstawowego problemu: najważniejszy materiał przez cały czas pochodzi w dużej mierze z Chin, a o jego dostępność konkurują ze sobą zarówno producenci dronów, jak i gwałtownie rozwijająca się infrastruktura potrzebna do obsługi sztucznej inteligencji.
