Czy sztuczna inteligencja naprawdę działa tak samo jak człowiek? Ludzki mózg waży zaledwie około półtora kilograma i do działania potrzebuje około dwudziestu watów energii. Dla porównania, wielkie centra danych trenujące zaawansowane modele sztucznej inteligencji zużywają setki megawatów prądu, a ich trening kosztuje miliony dolarów.
W tym nagraniu rozkładamy sztuczną inteligencję na czynniki pierwsze. Przedstawiamy, czym są duże modele językowe, jak działa mechanizm uwagi oraz dlaczego sieci neuronowe liczą prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnych słów zamiast realnie rozumieć świat. Zwracamy uwagę na fundamentalne różnice między sztuczną siecią a ludzkim mózgiem, omawiamy zjawisko halucynacji i błędów w odpowiedziach modeli oraz przywołujemy przełomowy system AlphaFold.
W drugiej części filmu znajduje się rozmowa z Marcinem Dąbrowskim, ekspertem uczestniczącym w pracach nad polskim projektem Bielik. W wywiadzie omówiono, jak na superkomputerze Helios w Cyfronecie Akademii Górniczo-Hutniczej powstał otwarty polski model językowy. Poruszamy m.in. najważniejszy temat suwerenności technologicznej, prawnej i kulturowej. Wyjaśniono także zasady działania inicjatywy Obywatel Bielik, która tworzy polski model wizyjny na podstawie dodawanych przez obywateli zdjęć i opisów polskiego dziedzictwa.
Zachęcamy do zostawienia opinii w komentarzu pod filmem na temat tego, o jakich obszarach sztucznej inteligencji, takich jak medycyna, edukacja, energetyka czy bezpieczeństwo, warto porozmawiać w kolejnym materiale.
Współpraca: Marcin Waryszak
Montaż: Aleksander Siekierzycki
Linki:
Architektura i działanie LLM
Vaswani et al., „Attention is All You Need”, NeurIPS 2017: https://arxiv.org/abs/1706.03762
Transformer Explainer: poloclub.github.io/transformer-explainer/
Jurafsky & Martin, „Speech and Language Processing”, rozdz. 8: https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/8.pdf
Meta AI „Introducing Llama 3”: https://ai.meta.com/blog/meta-llama-3/
Skala i parametry modeli
SemiAnalysis, „GPT-4 Architecture, Infrastructure, Training Dataset, Costs”: https://semianalysis.com/2023/07/10/gpt-4-architecture-infrastructure/
Mózg vs sieci neuronowe
Beren Millidge, „The Scale of the Brain vs Machine Learning”: https://www.beren.io/2022-08-06-The-scale-of-the-brain-vs-machine-learning/
Jak się uczy mózg - University of Oxford (2024): https://www.ox.ac.uk/news/2024-01-03-study-shows-way-brain-learns-different-way-artificial-intelligence-systems-learn
Human Brain Project, „Learning from the brain to make AI more energy-efficient”: https://www.humanbrainproject.eu/en/follow-hbp/news/2023/09/04/learning-brain-make-ai-more-energy-efficient/
AI w medycynie
NHS England, „AI tools detecting strokes": https://www.england.nhs.uk/2024/05/ai-tool-helps-double-recovery-rates-from-stroke/
Mayo Clinic, „Predicting cognitive decline with AI": https://newsnetwork.mayoclinic.org/discussion/mayo-clinic-launches-new-tool-to-help-predict-cognitive-decline/
Google Health, „International evaluation of AI for breast cancer screening": https://www.nature.com/articles/s41586-019-1799-6
AlphaFold i Nobel 2024
https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/press-release/
Nature, „Chemistry Nobel goes to developers of AlphaFold AI": https://www.nature.com/articles/d41586-024-03214-7
Bielik i Obywatel Bielik
https://bielik.ai/
https://obywatel.bielik.ai/
https://speakleash.org/blog/obywatel-bielik-03-04-2025/
Energetyka AI
Konsumpcja energii: https://adasci.org/how-much-energy-do-llms-consume-unveiling-the-power-behind-ai/
PNAS, „Can neuromorphic computing help reduce AI’s high energy cost?”: https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2528654122
Halucynacje modeli: https://www.frontiersin.org/journals/artificial-intelligence/articles/10.3389/frai.2025.1622292/full
Dlaczego modele halucynują, OpenAI, https://openai.com/index/why-language-models-hallucinate/
00:00 AI - czym to się je?
01:33 Za kulisami Sztucznej Inteligencji
05:05 Transformery
07:17 Nauka, energia, koszty
09:30 Gdzie AI już nam pomaga?
13:12 Rozmowa z ekspertem: Jak buduje się LLM-a?
19:47 Rozmowa z ekspertem: Jakość danych
24:25 Rozmowa z ekspertem: Bielik vs inne modele
29:35 Rozmowa z ekspertem: Suwerenność technologiczna
34:46 Rozmowa z ekspertem: Koszty, możliwości rozwoju
45:02 Rozmowa z ekspertem: Czym jest Obywatel Bielik
48:04 Rozmowa z ekspertem: Czym są surowe kluski śląskie? :)
49:45 Rozmowa z ekspertem: Przyszłość Bielika
53:21 Rozmowa z ekspertem: Bezpieczeństwo danych
01:00:30 Podsumowanie i Wasze życzenia
* Odcinek powstał dzięki wsparciu Widzów: zrzutka.pl/NaukaToLubie
Jeśli podobają Ci się moje filmy zasubskrybuj mój kanał!
http://youtube.com/naukatolubie?sub_confirmation=1
