Wprowadzenie do problemu / definicja inicjatywy
Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje publiczne („Call for Evidence”) dotyczące inictywy „Towards European Open Digital Ecosystems” – w praktyce: przygotowania strategii, która ma potraktować open source jako kluczową infrastrukturę cyfrową UE (a nie tylko „miły dodatek”) i ograniczać strategiczną zależność od dostawców spoza Europy.
Wątki cyberbezpieczeństwa są tu centralne: KE wprost wiąże zależność technologiczno-dostawczą z ryzykami łańcucha dostaw (supply chain), odpornością oraz zdolnością do zarządzania podatnościami.
W skrócie
- Konsultacje realizowane są od 6 stycznia do 3 lutego 2026 r. i mają zasilić komunikat KE planowany na I kwartał 2026 r.
- Inicjatywa obejmuje m.in. cloud, AI, cyberbezpieczeństwo, open hardware oraz zastosowania przemysłowe (np. automotive i produkcję).
- KE podkreśla, iż większość współczesnego systemu bazuje na komponentach OSS (rzędu 70–90% linii kodu) – co czyni z open source element krytyczny dla gospodarki i bezpieczeństwa.
- Równolegle rośnie presja na utrzymanie i finansowanie infrastruktury OSS (rejestry pakietów, CI/CD, dystrybucja), co ma bezpośrednie przełożenie na ryzyko w łańcuchu dostaw.
Kontekst / historia / powiązania
KE zapowiada przegląd dotychczasowego podejścia (w tym wcześniejszych działań i strategii 2020–2023), ale akcent przesuwa się z „używamy i dzielimy się kodem w instytucjach” na zbudowanie ekosystemu zdolnego do skalowania, utrzymania i monetyzacji rozwiązań OSS w Europie – z naciskiem na suwerenność, konkurencyjność i bezpieczeństwo.
W tle jest też rosnąca dyskusja o finansowaniu „cyfrowej infrastruktury publicznej”. GitHub (jako platforma ekosystemu) promował w 2025 r. koncepcję Europejskiego Sovereign Tech Fund jako mechanizmu finansowania utrzymania krytycznych zależności open source (w tym inwestycji w bezpieczeństwo).
Analiza techniczna / szczegóły inicjatywy
Z perspektywy cyberbezpieczeństwa „European Open Digital Ecosystems” dotyka trzech twardych warstw ryzyka:
1) Łańcuch dostaw software’u (supply chain) i przejrzystość zależności
KE wskazuje, iż open source może zwiększać kontrolę nad stosem technologicznym, wspierać przejrzystość łańcucha dostaw i zarządzanie podatnościami (bo komponenty są audytowalne i weryfikowalne).
2) Utrzymanie i „zdolność operacyjna” OSS
Statystyka 70–90% udziału OSS w kodzie produkcyjnym oznacza, iż realnym problemem nie jest „czy używamy OSS”, tylko czy potrafimy nim zarządzać (utrzymanie, aktualizacje, CVE, procesy wydawnicze, governance, odpowiedzialność).
3) Infrastruktura ekosystemu (rejestry pakietów, CI/CD, dystrybucja) jako punkt krytyczny
OpenSSF (fundacja skoncentrowana na bezpieczeństwie OSS) opisała publiczne rejestry pakietów i powiązane usługi jako fundament globalnego łańcucha dostaw, podkreślając narastające obciążenia: automatyczne CI, masowe skanery zależności, buildy kontenerowe oraz dodatkową falę ruchu generowaną przez narzędzia AI/agentów. To tworzy ryzyko „kruchości infrastruktury”, które wprost przekłada się na dostępność i bezpieczeństwo całych ekosystemów.
KE w samym „Call for Evidence” pyta interesariuszy m.in. o: bariery adopcji bezpiecznego OSS, modele biznesowe i działania UE, obszary technologiczne do priorytetyzacji oraz sektory, gdzie OSS może poprawić konkurencyjność i cyberodporność.
Praktyczne konsekwencje / ryzyko
Dla organizacji (publicznych i prywatnych) w UE:
- Możliwe przesunięcie w zamówieniach publicznych i regulacjach w stronę preferowania rozwiązań otwartych / interoperacyjnych, ale też większego nacisku na dowody utrzymania i bezpieczeństwa (a nie sam fakt „open source”).
- Rosnące znaczenie „higieny supply chain”: inwentaryzacja OSS, SBOM, proces aktualizacji, polityki kontrybucji upstream, ocena ryzyka „single maintainer / bus factor”.
Dla dostawców i maintainersów:
- Szansa na wsparcie skalowania (nie tylko granty R&D), ale też presja na profesjonalizację utrzymania: SLA, security posture, procesy disclosure, CI hardening.
Dla bezpieczeństwa ekosystemu:
- Jeśli problem finansowania i utrzymania infrastruktury OSS nie zostanie rozwiązany systemowo, rośnie ryzyko „wąskich gardeł” (availability, integralność dystrybucji, opóźnione patche), które uderzają w całe łańcuchy zależności.
Rekomendacje operacyjne / co zrobić teraz
Jeśli jesteś CISO, architektem, liderem DevSecOps albo odpowiadasz za zakupy IT – warto potraktować tę inicjatywę jako „okno wpływu” na zasady gry w UE.
1) Weź udział w konsultacjach – merytorycznie, nie marketingowo
KE wprost prosi o przykłady barier i działań, które realnie poprawią adopcję i bezpieczeństwo OSS. jeżeli w Twojej organizacji „boli” procurement, compliance, brak ludzi do utrzymania, wymagania audytowe – to jest moment, by to opisać.
2) Zrób przegląd krytycznych zależności OSS (nie tylko aplikacji, też narzędzi i pipeline’u)
Skup się na: komponentach runtime, build chain, rejestrach, obrazach bazowych, narzędziach CI/CD, podpisywaniu artefaktów.
3) Wzmocnij praktyki supply chain security
- SBOM + automatyczna walidacja w pipeline
- polityka aktualizacji i „time-to-patch” dla krytycznych bibliotek
- kontrola pochodzenia artefaktów (podpisy, weryfikacja, repozytoria proxy/cache)
- minimalizacja „wasteful traffic” do publicznych rejestrów (cache, throttling) – to jest zarówno koszt, jak i ryzyko dostępności
4) Kontrybuuj upstream i/lub finansuj utrzymanie zależności
Z perspektywy ryzyka operacyjnego często taniej jest sfinansować utrzymanie krytycznej biblioteki niż ponosić koszty incydentu lub nagłej migracji.
5) Przygotuj się na „open source jako infrastruktura krytyczna”
To oznacza, iż w rozmowach z dostawcami i w wewnętrznych standardach warto wymagać: jasnego modelu utrzymania, procesu reagowania na podatności, transparentnego governance i planu ciągłości.
Różnice / porównania z innymi przypadkami
- KE 2026 vs podejście „instytucjonalne”: w dokumentach widać przejście od skupienia na wewnętrznym współdzieleniu kodu do narracji o ekosystemie rynkowym i „foundation infrastructure” w interesie strategicznym UE.
- Model funduszu suwerenności (GitHub / inspiracja niemiecka): GitHub argumentuje za funduszem, który finansuje utrzymanie i bezpieczeństwo krytycznych zależności (z designem minimalizującym biurokrację). To podejście „infrastrukturalne” jest spójne z kierunkiem KE, choć nie przesądza o tym, jak UE to wdroży.
- OpenSSF: infrastruktura rejestrów jako „cichy single point of failure”: list OpenSSF mocno akcentuje obciążenia (CI, skanery, AI) i potrzebę modeli finansowania proporcjonalnych do użycia – to ważne tło dla europejskich planów wzmacniania OSS.
Podsumowanie / najważniejsze wnioski
UE próbuje ująć open source w ramy strategicznej infrastruktury, łącząc temat suwerenności technologicznej z bardzo praktycznymi problemami cyberbezpieczeństwa: kontrolą zależności, przejrzystością supply chain i zdolnością do utrzymania krytycznych komponentów.
Najważniejsze: to nie jest debata „open vs closed”, tylko „czy potrafimy skalować i zabezpieczać to, z czego i tak wszyscy korzystamy”. A konsultacje do 3 lutego 2026 r. są realną szansą, by branża wpłynęła na narzędzia (finansowanie, procurement, zachęty do upstream), które zdecydują o odporności europejskiego ekosystemu na lata.
Źródła / bibliografia
- Komisja Europejska / EUR-Lex – Call for Evidence: Towards European Open Digital Ecosystems (Ares(2026)69111) (EUR-Lex)
- The Register – Brussels plots open source push to pry Europe off Big Tech (The Register)
- Help Net Security – European Commission opens consultation on EU digital ecosystems (Help Net Security)
- GitHub Blog – We need a European Sovereign Tech Fund (The GitHub Blog)
- OpenSSF – Open Infrastructure is Not Free: A Joint Statement on Sustainable Stewardship (openssf.org)