Wicepremier napisał książkę o AI. Alan Turing i polscy logicy przewracają się w grobach

konto.spidersweb.pl 9 godzin temu

Minister cyfryzacji, Krzysztof Gawkowski, napisał książkę o sztucznej inteligencji. Znajduje się w niej zdanie, które oburzyło internautów.

Książka „Niewidzialna rewolucja. Jak AI przejmuje świat” autorstwa Krzysztofa Gawkowskiego ukazała się 12 listopada 2026 r. nakładem wydawnictwa Helion. Publikacja analizuje wpływ sztucznej inteligencji na gospodarkę, społeczeństwo, cyberbezpieczeństwo oraz codzienne funkcjonowanie państwa. Z fragmentem zapoznać możecie się na tej stronie.

Książka, jak można było się domyślać, wywołała duże emocje wśród internautów. Pojawiły się oczywiście zarzuty o to, iż napisała ją sztuczna inteligencja, ale jest w niej coś jeszcze.

Wszyscy dyskutują, czy wstęp do książki Krzysztofa Gawkowskiego pisało AI. A tymczasem prawdziwe złoto kryje się w dalszych stronach darmowego fragmentu. Serio, to napisał wicepremier i minister cyfryzacji – napisał w w serwisie X Christopher Keruac, programista.

Chodzi o zdanie, z którym trudno się zgodzić. Ba, musi ono budzić wręcz oburzenie, zwłaszcza u kogoś, kto jest miłośnikiem nauki. Minister bowiem naciągnął fakty pod tezę, co sprawiło, iż każdy, kto interesuje się tematem sztucznej inteligencji musiał poczuć się tak, jak widać na obrazku poniżej.

Chodzi o początek rozdziału „Odwieczne marzenie o stworzeniu”.

Sztuczna inteligencja nie wzięła się z rozważań naukowców, nie wymyślił jej też żaden XX-wieczny twórca science fiction. Ludzkość nie żyła od początku w przekonaniu, iż coś takiego jak sztuczna inteligencja jest możliwe. choćby nie mogliśmy się czegoś podobnego domyślać. Jednak ta koncepcja towarzyszyła nam już wcześniej. Mieliśmy pewne obsesje, pragnęliśmy stworzyć coś, co będzie naszym odbiciem, lepszym człowiekiem, na pewno trwalszym, a może choćby nie-skończonym. Chcieliśmy mieć coś, co nas będzie przewyższało, ale co zarazem da nam nadzieję, iż będziemy żyli dłużej, iż osiągniemy nie-śmiertelność. Ponieważ wynikało to z chęci rozwoju, był to projekt nie tyle technologiczny, ile raczej „duchowy” – napisał minister Gawkowski.

Dzieło największych umysłów

Stwierdzenie iż „sztuczna inteligencja nie wzięła się z rozważań naukowców” jest historycznie nieścisłe. Delikatnie mówiąc.

Współczesna sztuczna inteligencja wyrosła bezpośrednio z twardych rozważań naukowych, matematycznych i logicznych. Jest ona bezpośrednim rezultatem pracy naukowców i ich prac badawczych. Fundamenty kładzione były między innymi przez przedstawicieli naszej Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, zwłaszcza Jana Łukasiewicza w dziedzinie logiki wielowartościowej i Alfreda Tarskiego w zakresie semantyki. Dostarczyły aparatu niezbędnego do projektowania języków programowania i wczesnych systemów sztucznej inteligencji.

Narodziny dyscypliny o nazwie artificial intelligence (sztuczna inteligencja) miały miejsce na słynnej konferencji w Dartmouth w 1956 r. Zorganizowali ją naukowcy i matematycy, tacy jak John McCarthy, Marvin Minsky, Nathaniel Rochester i Claude Shannon.

Sama nazwa artificial intelligence została zaproponowana przez amerykańskiego matematyka i informatyka Johna McCarthy’ego, jednego z organizatorów tego przedsięwzięcia. W przygotowanym w 1955 r. wniosku o zorganizowanie warsztatów znalazło się założenie, iż każdy aspekt uczenia się i każdą inną cechę inteligencji można na tyle dokładnie opisać, aby maszyna mogła je symulować.

Jeszcze przed powstaniem formalnej dziedziny sztucznej inteligencji naukowcy poważnie zastanawiali się nad możliwością stworzenia inteligentnych maszyn. Bezpośrednim impulsem do powstania AI były prace naukowców nad logiką formalną i obliczalnością. Alan Turing w 1950 r. opublikował artykuł naukowy Computing Machinery and Intelligence, w którym postawił słynne pytanie: Czy maszyny potrafią myśleć?

Alan Turing

Turing zaproponował eksperyment myślowy znany dziś jako test Turinga. Polegał on na sprawdzeniu, czy człowiek prowadzący rozmowę z maszyną, nie wiedząc, z kim rozmawia, będzie w stanie odróżnić komputer od drugiego człowieka.

Jeszcze wcześniej, w 1943 r., neurofizjolog Warren McCulloch i logik Walter Pitts stworzyli pierwszy matematyczny model sztucznego neuronu.

Choć ministrowi Gawkowskiemu mogło chodzić o fakt, iż pragnienie stworzenia towarzyszyło człowiekowi od momentu, gdy wynalazł pierwsze narzędzia, to odbieranie laurów naukowcom i nauce jest w tym przypadku nie na miejscu.

Więcej na Spider’s Web:

Oni inspirowali naukowców

Podobnie sprawa ma się z stwierdzeniem, iż „nie wymyślił jej (sztucznej inteligencji) też żaden XX-wieczny twórca science fiction”. Pisarze science fiction nie tylko „wymyślali” inteligentne maszyny, ale bezpośrednio inspirowali pionierów informatyki. Wielu pierwszych badaczy AI wprost przyznawało, iż w młodości czytało opowiadania sci-fi, co zaszczepiło w nich marzenie o zbudowaniu myślącej maszyny.

Czeski pisarz Karel Čapek wprowadził do światowej kultury słowo robot. W jego dramacie R.U.R. z 1920 r. sztuczni pracownicy stworzeni przez człowieka ostatecznie buntują się przeciwko swoim twórcom.

Isaac Asimov rozwinął literacką wizję inteligentnych robotów, które podlegają określonym regułom. Jego twórczość miała ogromny wpływ na kulturowe postrzeganie sztucznej inteligencji. Sformułował on w w 1942 r. słynne Trzy prawa robotyki, które po raz pierwszy pojawiły się w jego opowiadaniu Zabawa w berka.

Pamiętać trzeba, iż pisarze science fiction, to nie tylko bajki o robotach. Przykładem może być choćby Summa technologiae, zbiór esejów Stanisława Lema z 1964 r. To prorocza książka o przyszłości technologii, w której Lem przewiduje z niepokojącą dokładnością, co zostanie wynalezione i jakie będzie to miało wpływ na ludzkość.

Przykładem niech będzie właśnie sztuczna inteligencja (Lem używa określenia mózg elektronowy) i jego możliwości tworzenia. Wiele osób twierdziło wówczas, iż przyszła sztuczna inteligencja nie będzie w stanie tworzyć, czy to muzyki, czy obrazów. Miało to być według ówczesnych przekonań, domeną jedynie ludzką. Lem twierdzi jednak z całym przekonaniem, ze będzie inaczej, czego właśnie doświadczamy. Sztuczna inteligencja tworzy na zawołanie zarówno obrazy, jak i muzykę. A to przecież dopiero początek.

Gawkowski ma jednak rację w jednej, głębszej warstwie – kulturowo-antropologicznej. Pragnienie powołania do życia sztucznego bytu nie zrodziło się w XX wieku w głowach inżynierów.

Ludzkość marzyła o tym od tysiącleci. Mit o Pygmalionie (rzeźbiarzu, który zakochał się w stworzonym przez siebie posągu, ożywionym przez boginię), żydowska legenda o Golemie czy mity o mechanicznych sługach boga Hefajstosa pokazują, iż ludzka wyobraźnia od zawsze pragnęła przekroczyć biologiczne granice.

Natomiast nie byłoby sztucznej inteligencji bez nauki, naukowców, a także XX wiecznych pisarzy science fiction. I nie można im odbierać należnego im w historii miejsca.

Idź do oryginalnego materiału