Wywiad z jedną z osób zarządzającą mediami społecznościowymi w „Centrum Europy”

kontrabanda.net 20 godzin temu

Poniżej przedstawiamy wywiad z jedną z osób, która zarządza mediami społecznościowymi dla „Centrum Europy”, a ściślej profilami na platformach Mety.

Ponieważ „Centrum Europy” (dawny „Biełsat po polsku”) skupia się na krajach z regionu byłego ZSRR, na życzenie rozmówcy nie ujawniamy jego imienia i nazwiska.

Wprowadzenie do wywiadu

Przewiń od razu do wywiadu, klikając tutaj.

Niniejsza sekcja zawiera opinię autora, z którą redakcja „Kontrabandy” ani osoby współpracujące, czy angażujące się w jakikolwiek sposób z redakcją nie muszą się utożsamiać.

Ten wywiad skupia się na ostatnich zmianach w regulaminie Mety dla podmiotów biznesowych, których wdrożenie zostało opóźnione najpierw do 20 listopada, a później do nieokreślonego bliżej dnia.

Gdyby zostały one wdrożone, na mocy nowych zmian Meta mogłaby regularnie pobierać treść powiązanych z biznesami stron internetowych i ulepszać swoje usługi (oraz – cytując dosłownie odłożone na później zmiany – „zachowywać ich bezpieczeństwo i integralność”), przy czym nie przewidziano w zasadach żadnej rekompensaty.

Meta przy tym zapewniła, iż „preferencje dotyczące pobierania stron internetowych mogą być oznajmiane przez właścicieli stron dzięki pliku robots.txt”.

Jednak gdy zmiany zostały ogłoszone, swoje odejście ogłosiła fińska agencja prasowa STT – pisząc wprost w oświadczeniu, iż nie akceptują „nowych warunków narzuconych przez Metę użytkownikom biznesowym, które dawałyby Mecie szerokie prawa do wykorzystywania naszych treści do rozwijania swoich usług bez jakiegokolwiek wynagrodzenia w zamian”.

Jest to kolejna z szeroko kontestowanych zmian w dość krótkim okresie – bowiem ponad miesiąc wcześniej Meta wprowadziła płatną subskrypcję Meta One, której jedną z korzyści jest większy limit linków.

Na kontach profesjonalnych bez aktywnej subskrypcji będzie można publikować 2 linki miesięcznie, a zapytane przez „Kontrabandę” organizacje oraz właściciele niezależnych inicjatyw zapowiedziały działania, które mają na celu ograniczenie zależności od Facebooka.

Z drugiej strony obecność na Facebooku (i w większości przypadków też na Instagramie), mimo krytyki, która spada zarówno na sam serwis, jak i jego właściciela, wydaje się być częścią integralną tych większych i bardziej rozpoznawalnych mediów, a także organów rządu centralnego (z intencją zakupienia Mety One przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w sytuacji, gdyby napotkali się na trudności związane z komunikowaniem swoich działań przez Facebooka).

Treść wywiadu nieznacznie zmodyfikowałem pod kątem zachowania klarowności wypowiedzi. I dowiedziałem się dopiero w jego trakcie, iż Centrum Europy jest silnie powiązane z Biełsatem – do tej pory myślałem, iż jest to zupełnie niezależna inicjatywa Telewizji Polskiej.

Oliwier Jaszczyszyn: Nowe postanowienia regulaminu dla podmiotów biznesowych korzystających z platform Mety pozwalałyby firmie na regularne odwiedzanie stron internetowych należących do tych podmiotów. Zawartość tych stron miałaby być regularnie pobierana i wykorzystywana, cytując regulamin, „do celów tworzenia, ulepszania, trenowania i zachowania integralności usług Mety”.

Pojawiły się już pierwsze negatywne reakcje na te zmiany. Fińska agencja prasowa STT, która zresztą zostanie zamknięta w przyszłym roku, zdecydowała się zrezygnować z usług Mety, czyli Facebooka i Instagrama, zachowując jednocześnie swoje konta. Wprost tłumaczyła, iż powodem odejścia z platform są właśnie proponowane zmiany regulaminowe.

Czy Twoim zdaniem na przykład media publiczne w Polsce mogłyby postąpić podobnie? Czy np. Polska Agencja Prasowa mogłaby zapowiedzieć, iż opuszcza Facebooka i Instagrama ze względu na wprowadzone zmiany?

Gość wywiadu, Centrum Europy: Wydaje mi się, iż niestety byłoby to niemożliwe. I choćby nie chodzi o to, czy Polska Agencja Prasowa, podając ją jako przykład, chciałaby to zrobić, czy nie.

Ilość użytkowników, którzy w Polsce przez cały czas korzystają z Facebooka, jest tak duża, iż odejście z tej platformy jednoznacznie wiązałoby się z utrudnieniem realizacji misji mediów publicznych, czyli docierania do jak największej liczby Polaków i przekazywania im rzetelnych informacji.

Facebook cały czas pozostaje największym medium społecznościowym w Polsce i korzysta z niego najwięcej osób. Odejście z tej platformy mogłoby więc spowodować utratę bardzo dużych możliwości dotarcia do Polaków. To duży problem, ponieważ Meta może po prostu pozwolić sobie na bardzo dużo właśnie z tego powodu.

Bartosz Węglarczyk na LinkedInie się wypowiedział negatywnie na temat ostatnich zmian ze strony Mety. Między innymi skrytykował limit linków, który już jest stopniowo wdrażany. Według Węglarczyka „Meta chce brać nasze treści za darmo, bez pytania, a jednocześnie kazać nam płacić za możliwość publikowania linków do tych samych treści”. Czy uważasz, iż szef redakcji Onetu ma rację?

Czytałem ten wpis i ciężko się z nim nie zgodzić, patrząc na to, iż Meta planuje teraz ograniczenie do dwóch linków miesięcznie. o ile chcemy zwiększyć ten limit, będziemy musieli wykupić subskrypcję.

Meta na razie odwróciła te zmiany, które pozwalałyby jej wysyłać boty i crawlery na strony internetowe powiązane z kontami biznesowymi na Facebooku.

Natomiast trochę tak to wygląda, prawda? Nie będziemy mogli publikować linków do naszej strony, a więc nie będziemy mogli przekierowywać naszych czytelników. Nie będą oni mieli możliwości przejścia z naszych profili na naszą stronę internetową.

Jednocześnie Meta będzie mogła zbierać nasze publikacje i być może trenować na nich różne rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. Tak więc trochę tak to wygląda i chyba w tę stronę może to zmierzać.

Z drugiej strony z Facebooka do promowania swoich treści korzystają nie tylko duże media, takie jak Telewizja Polska czy inne media publiczne, ale również komercyjne, na przykład Kanał Zero, TVN czy Polsat.

Są też niezależne portale lokalne, które mają nieporównywalnie mniejszy zasięg i również dostają rykoszetem w związku z tymi zmianami.

Z tego, co wiem, taki Informatyk Zakładowy — nie wiem, czy kojarzysz tego bloga — to blog Tomasza Zielińskiego o dość dużym zasięgu. Ma kilkadziesiąt tysięcy obserwujących łącznie na Facebooku, LinkedInie i platformie X.

Chyba coś mi się kojarzy.

I właśnie na Facebooku również otrzymał limit linków — dwóch miesięcznie. Napisałem do niego i powiedział mi, iż nie planuje wykupywać tej subskrypcji. W zasadzie zamierza ograniczyć publikowanie wpisów na Facebooku w ogóle, jeżeli chodzi o Informatyka Zakładowego.

Z drugiej strony sam stwierdził, iż obecność w mediach społecznościowych jest potrzebna, żeby jakkolwiek promować swoje treści i działalność. Stąd pytanie – co w ogóle w tej chwili decyduje o tym, skąd odbiorcy czerpią informacje?

Wiesz co, to bardzo dobre pytanie. Ciężko jednoznacznie ocenić, co decyduje o tym, skąd odbiorcy czerpią informacje, ponieważ zainteresowania ludzi są bardzo różne. Jednak według badań ludzie najczęściej czerpią informacje z mediów społecznościowych.

Tak naprawdę Meta, ograniczając nas do dwóch linków miesięcznie, jeżeli ktoś nie będzie płacił, sprawia, iż jeszcze bardziej konsoliduje ludzi wokół mediów społecznościowych, jednocześnie nie pozwalając im z nich wyjść. Przy czym osoby, które pozostają wyłącznie w takim środowisku, są znacznie bardziej narażone na dezinformację i podobne zjawiska.

Oczywiście media również popełniają błędy w publikowanych informacjach. Jednak na przykład na platformie X, gdzie potrafi być bardzo dużo botów, istnieje znacznie większa możliwość prowadzenia szeroko zakrojonej dezinformacji. Więc zostajemy w takim środowisku.

A czy media tradycyjne mogą skłaniać swoich odbiorców do korzystania również z mniej konwencjonalnych, jak na dzisiejsze czasy, metod pozyskiwania informacji? Mam tu na myśli na przykład newslettery czy kanały RSS. Miały one kiedyś swój okres świetności, ale zauważam w swoich kręgach, iż jest całkiem możliwym, iż zbliża się ich renesans, szczególnie wśród niektórych mediów niezależnych.

Czy media tradycyjne mogą zachęcać odbiorców do korzystania z własnych kanałów, takich jak newslettery czy RSS, które były popularne jeszcze przed nadejściem fali konwencjonalnych mediów społecznościowych?

Kanały RSS? Wydaje mi się, iż to jest już po prostu niemożliwe, żeby ktoś z nich korzystał. Ja choćby nie wiem dokładnie, na czym to polega. Mam 29 lat i nie mam pojęcia, na czym polegają kanały RSS. Widziałem, iż u siebie na „Kontrabandzie” macie możliwość włączenia RSS-ów.

Newslettery – wiem, iż spora część mediów przez cały czas wykorzystuje. Na przykład Gazeta Wyborcza ma całkiem duży newsletter. Natomiast wydaje mi się, iż generalnie promocja mniej konwencjonalnych sposobów pozyskiwania informacji jest w tym momencie raczej niemożliwa.

Wejście na platformę X, Facebooka czy inne media społecznościowe jest po prostu tak szybkie, iż nie muszę nic robić ani czekać na wiadomość od kogoś. Wchodzę i mam cały zalew informacji. Nie wiem, czy jesteśmy na etapie, na którym może się to zatrzymać.

Prędzej szukałbym rozwiązania w sztucznej inteligencji i jakiejś formie gromadzenia informacji. Można byłoby postawić boty, które zbierałyby konkretne informacje interesujące daną osobę danego dnia czy tygodnia i samodzielnie jej je podsyłały.

Raczej w ten sposób szukałbym rozwiązania, ale prawdopodobnie korzystałaby z niego tylko część ludzi. Są już takie strony, które zajmują się gromadzeniem informacji z konkretnych mediów i dotyczących określonych tematów.

Natomiast moim zdaniem to wszystko jest już niestety bardzo trudne do odwrócenia. Zaszliśmy jako świat tak daleko, iż media społecznościowe są tak szybkie, iż nic nie jest w stanie z nimi konkurować.

Z drugiej strony można zauważyć, iż tradycyjne media o dużym zasięgu mogłyby jednak poniekąd przyczynić się do zmiany tych nawyków. Wiadomo, iż nie nastąpiłoby to z dnia na dzień, ale gdyby regularnie promowały takie metody pozyskiwania informacji, czy istniałaby szansa na odwrócenie trendu dominacji mediów społecznościowych?

Tym bardziej iż część osób, z którymi rozmawiałem na przestrzeni kilku lat, mówiło mi, iż algorytmiczne media społecznościowe, takie jak Facebook, Instagram czy X, mają na ich psychikę bardzo negatywny wpływ.

Na pewno wpływają na psychikę negatywnie, ponieważ algorytm po pewnym czasie zaczyna karmić cię określonymi treściami, które niekoniecznie są tym, czego faktycznie potrzebujesz. Gdyby nagle wszystkie media zaczęły promować na przykład różnego rodzaju newslettery, to może miałoby to sens.

Natomiast trzeba byłoby się zastanowić, na ile te media są jeszcze w stanie cokolwiek kreować w społeczeństwie. To chyba najważniejsze pytanie: czy duże polskie media mają jeszcze tak duży wpływ na społeczeństwo, iż są w stanie doprowadzić w nim do jakiejkolwiek zmiany?

Wydaje mi się, iż to właśnie jest kluczowa zagwozdka w tym temacie i nie jestem przekonany, iż media mają jeszcze taką moc.

Warto też przy tym wspomnieć, iż są takie platformy jak Mastodon. To niby coś w stylu Twittera, ale bardziej przypominające RSS czy agregator treści. Można samodzielnie dobierać profile, które chcemy obserwować, i tylko ich wpisy pojawiają się na naszej tablicy. Jest to więc niby algorytm, ale taki, nad którym kontrolę mamy wyłącznie my.

Zastanawialiście się może nad tym, żeby spróbować swoich sił na Mastodonie, czy jednak uważacie, iż to już trochę za daleko idący pomysł?

Wiesz co, o ile mnie pamięć nie myli, nie zastanawialiśmy się nad Mastodonem. Największa popularność Mastodona przypadła chyba na okres około czterech lat temu, o ile się nie mylę.

Tak, ale były też te mniejsze fale popularności. Pamiętam, iż kolejna pojawiła się w czerwcu 2023 roku, kiedy Elon Musk zaczął eksperymentować z limitowaniem wyświetleń na platformie X. Później pojawił się jeszcze Bluesky.

Na Bluesky przechodziły już choćby duże media. Wydaje mi się, iż Bloomberg się tam całkowicie przeniósł na jakiś czas.

Natomiast my nie próbowaliśmy i wynika to głównie z tego, iż baza użytkowników jest tam po prostu za mała, żebyśmy mogli cokolwiek z tego osiągnąć.

My też nie jesteśmy bardzo dużą redakcją, więc mamy ograniczone moce przerobowe. Obsługiwanie kolejnych mediów społecznościowych byłoby dla nas po prostu zbyt dużym obciążeniem.

Z drugiej strony poniekąd was rozumiem, tym bardziej iż Centrum Europy istnieje dopiero od lutego 2026 roku, więc bezwzględnie nie jest to jeszcze redakcja z wieloletnim doświadczeniem.

Nie do końca tak, bo istniejemy od 2017 roku. wcześniej nazywaliśmy się „biełsat.pl”. Była to tak naprawdę tylko i wyłącznie zmiana nazwy i całego brandingu. Redakcja i wszyscy ludzie, którzy wcześniej pracowali w „Biełsacie po polsku”, zostali. Nic się nie zmieniło pod względem organizacyjnym. Była to po prostu zmiana nazwy.

A, to przepraszam. Pewnie coś pomyliłem. Ale wracając do tematu – chciałbyś na koniec dodać coś od siebie?

Generalnie wydaje mi się, iż to, co robi Meta, jest bardzo niebezpieczne.

Najbardziej niebezpieczne jest moim zdaniem to, iż firma nie wycofała się z wprowadzenia tych zmian, a jedynie odroczyła ich wdrożenie. Co prawda zaznaczyła, iż może ono zostać przesunięte na nieokreślony termin, ale skoro zmiany zostały odroczone, a nie całkowicie wycofane, oznacza to, iż Meta przez cały czas je rozważa.

Na razie wszyscy protestują. Komisja Europejska zgłasza zastrzeżenia, a Polska Izba Wydawców Prasy zwróciła się do UOKiK-u.

Myślę jednak, iż Meta za jakiś czas ponownie będzie próbowała forsować rozwiązanie, które pozwoliłoby jej skanować, analizować i przeglądać wszystkie informacje ze stron internetowych połączonych z kontami biznesowymi, a następnie wykorzystywać je do trenowania swojej sztucznej inteligencji. Chyba właśnie po to to robią, prawda?

Słyszałem też, iż Norwegia, Brazylia i chyba jeszcze Wielka Brytania zainteresowały się tym problemem.

Tak, tak. Norwegia i Wielka Brytania również. O Brazylii nie słyszałem, ale pewnie też.

Z tego, co słyszałem, sąd w Brazylii nałożył karę dzienną w wysokości miliona reali brazylijskich za każdy dzień stwierdzonego naruszenia. To jest niecałe 200 tysięcy dolarów amerykańskich.

No to dla Mety są żadne pieniądze.

Natomiast wracając do tematu, myślę, iż Meta prędzej czy później będzie chciała wprowadzić te zmiany. Nie bardzo widzę możliwości, żeby można było się jej przeciwstawić, bo przynajmniej na polskim rynku mediów społecznościowych Meta po prostu dominuje – jeszcze. Oczywiście TikTok i YouTube również ją podgryzają, ale to jednak trochę inny rodzaj mediów społecznościowych.

Dziękuję za rozmowę.