Centra danych zjadają prąd na potęgę. Ale szaleństwo

konto.spidersweb.pl 1 godzina temu

Centra danych w USA zużywają niemal tyle prądu, co połowa Polski. AI przyspiesza rozwój infrastruktury, ale rachunki rosną.

Sztuczna inteligencja miała zmieniać świat dzięki algorytmów, ale coraz wyraźniej okazuje się, iż potrzebuje do tego ogromnych ilości prądu. Naukowcy z Harvardu policzyli zapotrzebowanie 403 największych centrów danych w Stanach Zjednoczonych. Wynik jest imponujący, bo pochłaniają niemal 2 proc. energii elektrycznej zużywanej w całym kraju.

Mówimy o ilości prądu odpowiadającej niemal połowie rocznego zużycia Polski. Co więcej, ponad połowa energii przypisywanej tym obiektom pochodzi z paliw kopalnych. A ponieważ badanie obejmuje dane sprzed ponad roku, obecna skala zapotrzebowania może być jeszcze większa.

403 centra danych zużywają tyle prądu, co pół Polski

Naukowcy z Harvard T.H. Chan School of Public Health i Harvard Data Science Initiative przeanalizowali 403 hiperskalowe centra danych działające w Stanach Zjednoczonych. To ogromne obiekty wyposażone w tysiące serwerów, obsługujące usługi chmurowe, przechowywanie danych i coraz częściej najbardziej zaawansowane modele sztucznej inteligencji.

W okresie od maja 2024 do kwietnia 2025 r. ich łączne zapotrzebowanie na energię wynosiło szacunkowo 82 TWh rocznie. To około 1,8 proc. całkowitego zużycia energii elektrycznej w USA. Dla porównania, według Polskich Sieci Elektroenergetycznych w całym 2025 r. Polska zużyła 167,5 TWh. Oznacza to, iż zaledwie 403 amerykańskie serwerownie potrzebowały niemal połowy energii wykorzystywanej przez cały nasz kraj.

Naukowcy uwzględnili różne poziomy wykorzystania infrastruktury. W zależności od przyjętych założeń łączne zużycie mieściło się w przedziale od 68 do 99 TWh, odpowiadającym od 1,5 do 2,2 proc. zapotrzebowania USA. Wyniki opisano w badaniu opublikowanym 16 listopada w Nature Sustainability. Jego głównym autorem jest Gianluca Guidi z Harvardu, a prace prowadzono pod kierunkiem zespołu zajmującego się analizą danych i zdrowiem środowiskowym.

Sprawdzili serwerownie choćby ze zdjęć satelitarnych

Ustalenie rzeczywistego zużycia energii przez centra danych nie jest oczywiście łatwe. Firmy technologiczne zwykle informują o planowanych inwestycjach i deklarują wykorzystanie odnawialnych źródeł, ale szczegółowe dane dotyczące pracy poszczególnych obiektów pozostają trudno dostępne.

Badacze rozpoczęli od bazy obejmującej 675 potencjalnych centrów danych. Wykorzystali informacje o ich lokalizacji i mocy przyłączeniowej, a także zdjęcia satelitarne, aby sprawdzić rozmiary budynków oraz obecność infrastruktury chłodzenia i zasilania. Ostatecznie do analizy zakwalifikowano 403 obiekty, dla których udało się zebrać wystarczająco wiarygodne informacje.

Największe skupisko znaleziono w Wirginii, gdzie działały 142 takie centra. Kolejne miejsca zajęły Oregon z 56 obiektami i Ohio z 38. Sama Wirginia odpowiadała za około 21 TWh rocznego zapotrzebowania, czyli jedną czwartą energii zużywanej przez wszystkie analizowane serwerownie.

Warto zaznaczyć, iż badanie nie obejmuje wszystkich centrów danych w USA. Nie pozwala również oddzielić energii wykorzystywanej przez sztuczną inteligencję od tej zużywanej na zwykłe usługi chmurowe. Pokazuje natomiast, jak dużo prądu potrzebuje infrastruktura, której rozwój jest w tej chwili napędzany przede wszystkim przez boom na AI.

Ponad połowa energii pochodzi z paliw kopalnych

Drugą część badania poświęcono emisjom dwutlenku węgla. Naukowcy wykorzystali dane amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska i przeanalizowali strukturę produkcji energii w regionach, gdzie działają największe centra danych.

Okazało się, iż około 54 proc. przypisanej im energii pochodziło z paliw kopalnych. Gaz ziemny odpowiadał za 38 proc., a węgiel za około 15 proc. Pozostała część przypadła przede wszystkim na energetykę jądrową oraz odnawialne źródła energii, których udziały wynosiły odpowiednio 21 i 25 proc.

W przyjętym scenariuszu środkowym roczne emisje związane z zasilaniem analizowanych obiektów oszacowano na 25,7 mln ton CO2. To wielkość porównywalna z emisjami całego niewielkiego państwa europejskiego. W zależności od poziomu wykorzystania serwerów wynik mieścił się w przedziale od 21 do 31 mln ton.

Badacze przypisywali emisje na podstawie regionalnej struktury wytwarzania energii, a nie śledzenia przepływu prądu z konkretnej elektrowni do konkretnej serwerowni. Wyniki nie oznaczają więc, iż każdy obiekt fizycznie otrzymywał dokładnie taką mieszankę energii, jaką przyjęto w obliczeniach.

Na Spider’s Web opisywaliśmy już, jak giganci technologiczni zaczynają budować własne elektrownie dla centrów danych. Przy takiej skali zapotrzebowania samo podpisanie umowy na dostawy zielonej energii nie rozwiązuje problemu dostępności mocy w konkretnym miejscu i o każdej porze.

Sztuczna inteligencja potrzebuje nie tylko procesorów

Największym problemem jest tempo rozwoju infrastruktury. Dane analizowane przez naukowców kończą się w kwietniu 2025 r., a od tego czasu w USA uruchomiono kolejne centra danych i rozpoczęto budowę następnych. Autorzy badania podkreślają, iż dzisiejsze zużycie energii może być znacznie większe.

Google inwestuje już w nowe elektrownie geotermalne, które mają zasilać jego infrastrukturę przez całą dobę. Microsoft rozwija współpracę z energetyką jądrową, a Amazon stara się ograniczać napięcia z mieszkańcami miejscowości, w których powstają gigantyczne serwerownie.

Równolegle pojawiają się próby zmniejszenia zapotrzebowania na prąd. Niedawno pisaliśmy o brytyjskiej firmie Lumai, która chce wykorzystywać światło zamiast elektronów do wykonywania części obliczeń AI. Takie rozwiązania mogą zwiększyć efektywność, ale nie wiadomo, czy zdołają zrównoważyć wzrost liczby uruchamianych modeli i usług.

Naukowcy zwracają również uwagę na koszty ponoszone przez mieszkańców. Rosnące zapotrzebowanie na energię może wymuszać rozbudowę sieci i elektrowni, a dodatkowa produkcja z paliw kopalnych oznacza także emisje zanieczyszczeń innych niż CO2. Badanie nie mierzyło bezpośrednio skutków zdrowotnych, ale autorzy zamierzają zająć się tym zagadnieniem w kolejnych pracach.

*Źródło zdjęcia wprowadzającego: krisanapong detraphiphat, Getty Images, Canva Pro

Idź do oryginalnego materiału