Sztuczna inteligencja wymaga nie tylko rygorów technicznych, ale przede wszystkim solidnych fundamentów etycznych, które zapobiegną wykluczeniu społecznemu. W najnowszym wydaniu Microsoft Signal Magazine, ojciec Paolo Benanti – najważniejszy doradca Watykanu ds. AI – wskazuje, iż fundamentem bezpiecznej transformacji cyfrowej jest „algoretyka”, czyli wdrażanie wartości moralnych bezpośrednio w procesy projektowania systemów.
W obszernym wywiadzie dla Microsoft Signal Magazine, ojciec Paolo Benanti, profesor na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim i członek Organu Doradczego ONZ ds. Sztucznej Inteligencji, podkreśla, iż technologia AI nie jest neutralnym narzędziem, ale systemem kształtującym strukturę społeczną. Według Benantiego kluczowym wyzwaniem dla sektora technologicznego jest zapewnienie, aby algorytmy nie stawały się „czarnymi skrzynkami” decydującymi o losie jednostek bez możliwości zrozumienia podstaw danej decyzji. kooperacja z liderami rynku, takimi jak Microsoft, ma na celu promowanie Rzymskiego Apelu o Etykę AI, kładącego nacisk na przejrzystość i odpowiedzialność twórców oprogramowania.
Na łamach magazynu ekspert zwraca uwagę na zjawisko przesunięcia poznawczego, które może wystąpić przy bezkrytycznym wdrażaniu modeli językowych w biznesie. Istnieje ryzyko, iż zbytnie poleganie na wynikach generowanych przez maszyny doprowadzi do atrofii krytycznego myślenia u liderów organizacji. Benanti argumentuje, iż AI powinna pełnić wyłącznie rolę wspierającą, pozwalając na optymalizację procesów przy jednoczesnym zachowaniu ostatecznej kontroli przez człowieka. Jest to szczególnie istotne w sektorach takich jak medycyna, prawo czy zarządzanie zasobami ludzkimi, gdzie błąd algorytmu ma bezpośrednie przełożenie na życie obywateli.
Istotnym elementem podejścia Benantiego, opisanym w Microsoft Signal Magazine, jest postulat inkluzywności i ochrony różnorodności kulturowej w procesie trenowania modeli. Ekspert ostrzega przed „kolonizacją cyfrową”, w której dominujące zbiory danych narzucają jedną wizję świata, marginalizując lokalne wartości i języki. Rozwiązaniem ma być modelowanie AI w sposób partycypacyjny, gdzie inżynierowie współpracują z filozofami i socjologami już na etapie pisania kodu. Tylko takie interdyscyplinarne podejście pozwoli stworzyć narzędzia, które zamiast pogłębiać nierówności, będą służyć jako katalizatory zrównoważonego rozwoju, wspierając ludzką kreatywność zamiast ją standaryzować.
Ekspert w rozmowie z Microsoftem zauważa również, iż globalny wyścig w dziedzinie AI może pogłębić przepaść między krajami rozwiniętymi a globalnym Południem. Demokratyzacja dostępu do technologii nie może ograniczać się jedynie do udostępnienia interfejsu, ale musi obejmować również edukację i zrozumienie mechanizmów działania systemów. Benanti apeluje więc do korporacji o świadome kształtowanie technologii w sposób, który wspiera godność każdego człowieka, co stanowi fundament stabilnego i etycznego rynku IT w nadchodzących latach.
