Rywalizacja Stanów Zjednoczonych i Chin w dziedzinie sztucznej inteligencji w coraz mniejszym stopniu obejmuje wyłącznie wyścig o większe centra danych i wydajniejsze procesory. Coraz częściej dotyczy tego, kto udostępni innym gotowy model i pozwoli uruchamiać go poza własną infrastrukturą. Chodzi o tak zwane modele z otwartymi wagami, określane po angielsku jako open weights.
Nowym impulsem do dyskusji na ten temat stało się wydanie modelu DeepSeek-V4-Pro. Firma udostępniła go 13 sierpnia w aplikacji, na stronie internetowej i przez interfejs dla programistów. Publicznie dostępne stały się także wagi modelu, czyli parametry umożliwiające jego samodzielne uruchamianie i dostosowywanie. Nikkei Asia zauważył, iż w USA ponownie pojawiło się pytanie, czy państwo powinno wprowadzać ograniczenia wobec chińskich modeli AI dostępnych w tej formie.
Co oznaczają “otwarte wagi”
Wagi to wyuczone parametry sieci neuronowej. To one, razem z architekturą modelu, pozwalają przetwarzać tekst, kod, obraz lub inne dane wejściowe w odpowiedź. Gdy twórca publikuje wagi, organizacja dysponująca odpowiednim sprzętem może pobrać model, uruchomić go na własnych serwerach i dostrajać do swoich zadań.
Nie oznacza to jednak, iż każdy użytkownik zainstaluje taki system na zwykłym komputerze. Oficjalne repozytorium DeepSeek-V4-Pro-0813 na Hugging Face podaje rozmiar 1,7 bln parametrów i zawiera przykład uruchomienia modelu na węźle z czterema układami GB300. Otwarte wagi zwiększają dostępność techniczną, ale przez cały czas wymagają zasobów obliczeniowych, energii oraz specjalistycznej wiedzy.
| Model dostępny jako usługa | Model z otwartymi wagami |
| Użytkownik korzysta z infrastruktury operatora, najczęściej przez stronę lub API. | Użytkownik może pobrać parametry modelu i uruchamiać go we własnym środowisku. |
| Operator ma bezpośrednią kontrolę nad usługą, aktualizacjami i zasadami użycia. | Po pobraniu model może być wdrażany przez wiele niezależnych podmiotów. |
| Dane i działanie systemu pozostają silniej związane z dostawcą. | Organizacja może utrzymywać model lokalnie, co może ułatwiać pracę z danymi, których nie chce wysyłać do zewnętrznej usługi. |
Ta różnica ma gospodarczy wymiar. Rozwój modelu nie kończy się w tym przypadku na firmie, która go wytrenowała. Wokół udostępnionych wag mogą powstawać narzędzia, dostosowania branżowe, systemy wdrożeniowe i usługi innych przedsiębiorstw. Właśnie dlatego otwarte wagi mogą wzmacniać całe środowisko programistów, a nie tylko jednego operatora chatbotu.
Nie każdy otwarty model to open source
W potocznym języku „otwarty model” i „open source” bywają używane zamiennie. Z technicznego punktu widzenia nie jest to precyzyjne. Open Source Initiative wyjaśnia, iż publikacja samych wag nie daje pełnej wiedzy o tym, jak system powstał. zwykle brakuje kodu treningowego, pełnych informacji o zbiorach danych, procedur selekcji oraz filtrowania materiału użytego do nauki.
Model z otwartymi wagami udostępnia końcowe parametry sieci. Pełna otwartość procesu AI wymagałaby także informacji o danych i kodzie wykorzystanym do stworzenia tych parametrów.
W przypadku DeepSeek-V4-Pro-0813 repozytorium zawiera wagi, instrukcje wdrożenia lokalnego oraz licencję MIT. Jednocześnie źródła nie potwierdzają publikacji kompletnego zbioru danych treningowych ani całej procedury szkolenia. Warto więc mówić o modelu z otwartymi wagami, a nie automatycznie o w pełni otwartym systemie AI.
To rozróżnienie ma znaczenie również dla bezpieczeństwa i audytu. Publiczne wagi pozwalają niezależnie wdrażać i analizować model, ale bez danych oraz kodu treningowego trudno odtworzyć cały proces jego powstania lub dokładnie ocenić pochodzenie wszystkich materiałów, na których się uczył.
DeepSeek stawia na szerokie udostępnianie swoich modeli
DeepSeek podał, iż V4 Pro oferuje ulepszenia dla zastosowań agentowych, regulowany poziom intensywności rozumowania i wsparcie OpenAI Responses API. Firma opublikowała także własne wyniki testów porównawczych, ale należy traktować je jako deklarację producenta, a nie niezależny ranking wszystkich modeli dostępnych na rynku.
Powszechna dostępność wag może ułatwić budowanie produktów bez stałego uzależnienia od jednego zagranicznego dostawcy usługi. Dla firm oznacza to możliwość pracy w prywatnej infrastrukturze, tworzenia własnych wersji modelu i doboru lokalnych dostawców sprzętu lub chmury. Zarazem im szerzej model zostanie rozpowszechniony, tym mniej narzędzi ma jego twórca, by kontrolować każde późniejsze użycie.
DeepSeek nie jest jedynym chińskim przedsiębiorstwem rozwijającym te drogę. Przykładem jest model Kimi K3 w architekturze otwartych wag. W efekcie konkurencja obejmuje już nie tylko parametry pojedynczego modelu, ale też licencje, dokumentację, narzędzia do uruchamiania i społeczność, która rozwija rozwiązania na jego podstawie.
USA między testami a ograniczeniami
Administracja Donalda Trumpa analizuje, czy ograniczyć dostęp do zaawansowanych modeli AI z Chin, których wagi są publicznie dostępne. Na razie nie ogłoszono jednak zakazu ani gotowych przepisów.
Modele z otwartymi wagami można pobrać, uruchomić na własnych serwerach i dostosować do konkretnych zadań. Z tego powodu trudniej kontrolować ich dalsze wykorzystanie niż w przypadku narzędzi działających wyłącznie na serwerach producenta.
Jednocześnie Reuters podał 4 sierpnia, iż Biały Dom nie planuje objąć modeli z otwartymi wagami dobrowolnymi testami bezpieczeństwa, które mają dotyczyć części najbardziej zaawansowanych systemów AI. Chodzi przede wszystkim o podejście do modeli rozwijanych także przez firmy amerykańskie, takie jak Meta czy Nvidia.
To tworzy dylemat dla Waszyngtonu. Z jednej strony administracja chce ograniczać ryzyko związane z szerokim udostępnianiem mocnych modeli. Z drugiej podobny sposób udostępniania stosują firmy z USA. Zbyt daleko idące ograniczenia wobec chińskich modeli mogłyby więc wywołać pytania o równe zasady konkurencji i o przyszłość otwartego ekosystemu AI w Stanach Zjednoczonych.
Otwarte wagi nie rozstrzygną same w sobie technologicznej rywalizacji USA i Chin. Mogą jednak zmienić sposób, w jaki przewaga jednego laboratorium przechodzi w dziesiątki produktów budowanych przez inne organizacje. To dlatego modele takie jak DeepSeek-V4-Pro stają się elementem szerszego sporu o infrastrukturę, dostęp do wiedzy oraz zasady korzystania z AI. Tło tych różnych podejść opisaliśmy w artykule o odmiennych wizjach rozwoju AI w USA i Chinach.
Źródła:
- Nikkei Asia, Yifan Yu i Cissy Zhou, Why open-weight AI is the new frontier in the US-China tech race, 19 sierpnia 2026 r.
- DeepSeek API Docs, DeepSeek-V4-Pro GA Release, 13 sierpnia 2026 r.
- Hugging Face, deepseek-ai/DeepSeek-V4-Pro-0813, dostęp: 20 sierpnia 2026 r.
- Open Source Initiative, Open Weights oraz The Open Source AI Definition – 1.0, dostęp: 20 sierpnia 2026 r.
- Reuters, Courtney Rozen, Trump advisers tell AI firms they will not safety-test open-weight models, 4 sierpnia 2026 r.Leszek B. Ślazyke-mail: [email protected]© www.chiny24.com
