Prezes UOKiK uznał, iż stosowane przez PKO Bank Polski klauzule dotyczące zmiany oprocentowania kredytów konsumenckich w rachunku płatniczym mają charakter niedozwolony. Chodzi o zapisy zawarte w aneksach do umów limitu odnawialnego, które dawały bankowi bardzo szeroką swobodę jednostronnego kształtowania wysokości oprocentowania.

Niedozwolone klauzule w umowach PKO BP

Postępowanie UOKiK dotyczyło mechanizmu jednostronnej zmiany oprocentowania kredytu przez bank( dobrze byłoby, gdyby nasze subskrybcje też tak nie mogłt działać). Tego typu rozwiązania są dopuszczalne tylko wtedy, gdy warunki zmiany są określone jasno, precyzyjnie i w sposób możliwy do samodzielnej weryfikacji przez konsumenta.

W zakwestionowanych postanowieniach zabrakło jednoznacznego wskazania kryteriów, jakie bank powinien brać pod uwagę przy zmianie oprocentowania, ani zależności między zmianą wskazanych mierników a poziomem odsetek. W praktyce powodowało to, iż klient nie mógł przewidzieć, kiedy i w jakim zakresie wzrosną koszty kredytu, a bank zyskiwał możliwość arbitralnego kształtowania ceny usługi.

Obowiązki banku wobec konsumentów

Prezes UOKiK nie tylko zakazał stosowania spornych klauzul, ale również zobowiązał PKO BP do usunięcia skutków naruszenia interesów konsumentów. Bank ma indywidualnie poinformować wszystkich klientów, którzy zawarli aneksy z zakwestionowanymi zapisami, o treści decyzji i jej znaczeniu dla ich umów.

Informacje mają zostać przekazane w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się decyzji – za pośrednictwem SMS i e‑maila, a gdy brak aktywnego adresu e‑mail, poprzez SMS i list polecony. Dodatkowo PKO BP został zobowiązany do publikacji specjalnego oświadczenia na swojej stronie internetowej przez cztery miesiące oraz w kanałach społecznościowych na Facebooku i Instagramie przez trzy miesiące.

Co decyzja oznacza dla klientów PKO BP

Uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone oznacza, iż są one bezskuteczne z mocy prawa i nie wiążą konsumentów – tak, jakby w ogóle nie znalazły się w umowie. Klienci nie muszą występować do sądu o stwierdzenie bezskuteczności tych klauzul, ponieważ sądy są związane decyzją Prezesa UOKiK w zakresie uznania ich abuzywności.

Decyzja może stać się ważnym argumentem przy indywidualnym dochodzeniu roszczeń, na przykład zwrotu nienależnie pobranych odsetek naliczonych w oparciu o zakwestionowany mechanizm zmiany oprocentowania. Dla wielu konsumentów może to oznaczać realne korzyści finansowe oraz możliwość skuteczniejszego dochodzenia swoich praw w sporach z bankiem.

Wysoka kara finansowa i czas trwania naruszenia

UOKiK podkreślił długotrwały charakter naruszenia – zakwestionowane wzorce umowne były stosowane przez PKO BP od 15 grudnia 2018 roku. Co istotne, w trakcie postępowania bank nie zaprzestał posługiwania się tymi postanowieniami, co zostało uwzględnione przy wymiarze sankcji.

W efekcie na PKO Bank Polski nałożono karę w wysokości 79 291 800 zł za stosowanie niedozwolonych klauzul w relacjach z konsumentami. Decyzja nie pozostało prawomocna – bank ma możliwość odwołania się do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który oceni zasadność stanowiska organu.

Znaczenie decyzji UOKiK dla rynku finansowego

Sprawa PKO BP ma szersze znaczenie dla całego rynku usług finansowych, ponieważ pokazuje, iż klauzule dotyczące zmiany oprocentowania będą wnikliwie analizowane pod kątem ich przejrzystości i równowagi stron. Organ ochrony konsumentów jasno wskazał, iż nie zaakceptuje zapisów, które pozostawiają instytucji finansowej zbyt duży margines swobody kosztem bezpieczeństwa i przewidywalności po stronie klienta.

I na koniec…

Decyzja może skłonić inne banki do przeglądu stosowanych wzorców umownych oraz doprecyzowania mechanizmów zmiany oprocentowania, tak aby konsumenci mogli w pełni ocenić ryzyko i koszty zaciąganych zobowiązań. Dla klientów to sygnał, iż warto czytać umowy uważnie, a w razie wątpliwości korzystać z pomocy instytucji chroniących ich prawa.

Źródło: UOKiK