Krzysztof Gawkowski ostrzega, iż w 2027 r. cyberataków na Polskę może być 10 razy więcej. Chce nowej doktryny odstraszania w Europie.
Dziesięć razy więcej cyberataków w ciągu jednego roku. Taką możliwość przedstawił wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, ostrzegając przed rozwojem sztucznej inteligencji wykorzystywanej do prowadzenia operacji w sieci. Jego zdaniem Polska znajduje się już na pierwszej linii cyfrowego konfliktu, a Europa powinna przygotować się na znacznie poważniejsze zagrożenia.
Minister proponuje rozwiązanie, które brzmi zaskakująco znajomo: odstraszanie na wzór zimnej wojny. Wtedy przed bezpośrednim konfliktem chroniła groźba nuklearnego odwetu. Dzisiaj podobny mechanizm miałby powstrzymywać państwa przed paraliżowaniem cudzej infrastruktury dzięki cyberataków.
Dziesięć razy więcej cyberataków. Minister wskazał konkretny rok
Krzysztof Gawkowski przedstawił swoją prognozę podczas rozmowy z dziennikarzami TVN 24. Wicepremier ocenia, iż już w 2027 r. liczba cyberataków wymierzonych w Polskę może wzrosnąć choćby 10-krotnie. Główną przyczyną ma być coraz większa dostępność zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji.
Nie chodzi wyłącznie o przestępców wyłudzających pieniądze czy kradnących hasła. Minister zwraca uwagę na działania prowadzone przez państwa, które dysponują odpowiednim zapleczem technicznym, pieniędzmi i zespołami specjalistów. Wśród potencjalnych przeciwników wymienia Rosję i Białoruś.
Prognoza robi wrażenie, ale trzeba przyjrzeć się jej podstawom. Gawkowski nie przedstawił modelu statystycznego ani punktu odniesienia, na podstawie którego oszacował dziesięciokrotny wzrost. Nie sprecyzował też, czy chodzi o wszystkie próby włamań, potwierdzone incydenty bezpieczeństwa, czy wyłącznie operacje prowadzone przez obce państwa.
Mamy natomiast konkretne dane z poprzednich lat. Według Ministerstwa Cyfryzacji w 2025 r. krajowe zespoły CSIRT otrzymały 682 245 zgłoszeń, a liczba obsłużonych incydentów wyniosła 272 941. To wzrost o 144,4 proc. względem 2024 r., kiedy zarejestrowano 111 660 incydentów.
Takie statystyki pokazują rosnącą skalę problemu, ale nie potwierdzają oczywiście prognozy na przyszły rok. Obejmują bowiem różne zdarzenia, w tym masowe oszustwa internetowe, a nie tylko ataki na strategiczną infrastrukturę państwa.
Najpierw sklepowe lodówki, potem chłodnie z krwią
Wypowiedź Gawkowskiego pojawiła się w szczególnym momencie. Od kilku tygodni w europejskich sklepach dochodzi do nietypowych cyberataków na instalacje chłodnicze. Napastnicy uzyskują dostęp do systemów sterowania, zmieniają temperatury lub uruchamiają tryby rozmrażania, doprowadzając do strat w przechowywanej żywności.
Podobne incydenty dotarły również do Polski. Problemy z urządzeniami chłodniczymi potwierdzono m.in. w sklepach w Olsztynie, Sosnowcu i Częstochowie-Poczesnej. CERT Polska zidentyfikował także przypadki rzeczywistych ingerencji w urządzenia należące do podmiotów z branży spożywczej.
Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości opublikowało już ostrzeżenie, wzywając firmy do sprawdzenia zabezpieczeń sterowników i paneli zarządzania chłodzeniem. Policja wskazuje przede wszystkim na urządzenia dostępne bezpośrednio z internetu.
Jeszcze groźniejszy przypadek odnotowano we Francji. Cyberprzestępcy ingerowali tam w ustawienia chłodni wykorzystywanych przez służbę krwiodawstwa. Zmienili zadaną temperaturę z minus 30 do 110 st. C. Nie oznacza to, iż wnętrze urządzeń faktycznie osiągnęło taką temperaturę, ale sam dostęp do ich sterowników jest poważnym zagrożeniem.
Gawkowski przywołał ataki na supermarkety jako zapowiedź znacznie groźniejszych operacji.
AI pozwala atakować szybciej. Nie trzeba wymyślać nowych metod
Sztuczna inteligencja może zmienić cyberwojnę przede wszystkim przez tempo działania. Zadania wymagające dotąd wielogodzinnej pracy specjalistów da się częściowo zautomatyzować. Modele językowe analizują kod, wyszukują błędy w konfiguracji, przetwarzają dokumentację i pomagają przygotowywać kolejne etapy operacji.
Niedawny raport australijskiego wywiadu pokazał, jak AI wspiera już cyberprzestępców. Automatyzuje przygotowywanie oszustw, ułatwia rozpoznawanie potencjalnych ofiar i skraca czas potrzebny na wyszukiwanie podatności.
Możliwości tej technologii widać także po stronie obrońców. W jednym z eksperymentów system OpenAI wykrył 948 unikalnych podatności w jądrze Linuksa. Agenci AI nie ograniczali się do wskazywania podejrzanych fragmentów kodu. Próbowali również potwierdzać możliwość wykorzystania wykrytych błędów.
Takie narzędzia mogą pomagać w zabezpieczaniu oprogramowania, ale podobne możliwości interesują również służby wywiadowcze i grupy przestępcze. Napastnik, który wcześniej mógł sprawdzać ograniczoną liczbę systemów, otrzymuje sposób na równoległe analizowanie znacznie większej liczby celów.
Nie znaczy to oczywiście, iż dowolny chatbot potrafi już samodzielnie wyłączyć elektrownię. Skuteczne włamanie do przemysłowych systemów sterowania wymaga znajomości ich konstrukcji, dostępu i pokonania zabezpieczeń. AI może jednak przyspieszać przygotowania, ograniczać koszty i pomagać mniej doświadczonym operatorom.
Polska proponuje odstraszanie jak podczas zimnej wojny
Najbardziej radykalna część wypowiedzi wicepremiera dotyczy sposobu reagowania na zagrożenia. Gawkowski uważa, iż Europa powinna stworzyć mechanizm odstraszania przypominający zimnowojenną doktrynę wzajemnego gwarantowanego zniszczenia.
W czasach rywalizacji Stanów Zjednoczonych ze Związkiem Radzieckim zakładano, iż rozpoczęcie wojny nuklearnej doprowadziłoby do katastrofalnego odwetu. Obie strony miały więc powód, aby nie rozpoczynać bezpośredniego konfliktu.
Zdaniem Gawkowskiego podobnie należy zrobić wobec państw prowadzących operacje w cyberprzestrzeni. Potencjalny napastnik powinien wiedzieć, iż zniszczenie infrastruktury energetycznej, systemów komunikacyjnych czy usług publicznych spotka się z odpowiedzią.
Wicepremier przekonuje, iż Europa musi jasno sygnalizować gotowość do odwetu. Inaczej może znaleźć się w sytuacji, w której kolejne ataki pozbawią ją możliwości skutecznego reagowania. Nie przedstawił jednak szczegółowej doktryny określającej, jak miałaby wyglądać taka odpowiedź. Nie wiadomo, czy chodzi o działania cybernetyczne, sankcje, środki wojskowe czy połączenie różnych instrumentów.
Cyberatak może uruchomić art. 5 NATO. Ale nie automatycznie
Gawkowski kwestionuje również sposób opisywania części cyberataków jako działań hybrydowych. Uważa, iż operacje prowadzące do poważnych zniszczeń i paraliżu infrastruktury powinny być traktowane podobnie jak tradycyjne akty agresji.
Sprawa ma istotny wymiar prawny i polityczny. NATO dopuszcza możliwość uznania poważnego cyberataku za zbrojną napaść, która mogłaby uruchomić art. 5 traktatu północnoatlantyckiego. Decyzja wymaga jednak indywidualnej oceny konkretnego zdarzenia. Sam fakt przeprowadzenia włamania nie oznacza automatycznie rozpoczęcia wspólnej operacji obronnej.
Sojusz posiada również strategię dotyczącą sztucznej inteligencji, zaktualizowaną w lipcu 2024 r. Dokument obejmuje m.in. ochronę przed wrogim wykorzystaniem AI oraz rozwój własnych zdolności technologicznych.
W cyberprzestrzeni szczególnie trudne pozostaje ustalenie sprawcy. Atak może być prowadzony przez serwery rozmieszczone w wielu państwach, z użyciem wcześniej przejętych urządzeń. choćby jeżeli ślady techniczne wskazują na określoną grupę, przypisanie operacji konkretnemu państwu wymaga dodatkowych ustaleń.
Polska wzmacnia obronę. Powstają nowe zespoły i programy
Polska już teraz rozwija narzędzia pozwalające ograniczać skutki cyberataków. Szczególnie ważne są doświadczenia z 29 grudnia 2025 r., kiedy skoordynowana operacja uderzyła w co najmniej 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych oraz kilka innych podmiotów, w tym elektrociepłownie.
Napastnicy zakłócili wtedy komunikację z częścią instalacji OZE, ale nie przerwali bieżącej produkcji energii elektrycznej. W jednej z elektrociepłowni próbę uruchomienia destrukcyjnego systemu zatrzymały zabezpieczenia. Dopiero późniejsze analizy ujawniły dodatkowy atak, w którym doszło do krótkotrwałego zatrzymania procesu kogeneracji bez przerwy w dostawach ciepła.
Pod koniec października zdecydowano o utworzeniu CSIRT Energia. Zespół organizowany przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne ma wspierać przedsiębiorstwa energetyczne w wykrywaniu zagrożeń i reagowaniu na incydenty. Równocześnie NASK uruchomił program bug bounty z pulą nagród wynoszącą 1 mln zł. Specjaliści mogą legalnie szukać podatności we wskazanych systemach administracji publicznej, zanim wykorzystają je cyberprzestępcy.
Dziesięciokrotny wzrost liczby cyberataków w 2027 r. pozostaje oczywiście prognozą, której nie można na ten moment w żaden sposób zweryfikować. Znacznie bardziej wymowne są jednak wydarzenia ostatnich miesięcy. W Polsce próbowano zakłócić pracę energetyki, w Europie przejmowano systemy chłodnicze, a AI coraz skuteczniej automatyzuje zadania związane z wyszukiwaniem podatności. Europa musi potrafić chronić swoją infrastrukturę i skutecznie reagować na działania przeciwników. Nie powinna jednak traktować cyberodwetu jako automatycznej odpowiedzi na każdy poważny incydent, bo może to się odwrócić przeciwko nam.
*Źródło grafiki wprowadzającej: Markus Spiske, Pexels / Canva Pro
