Wikipedia, jedna z ostatnich ikon wczesnego internetu, świętuje 25. urodziny, jednocześnie wchodząc w nowy etap relacji ze światem sztucznej inteligencji. Fundacja Wikimedia ogłosiła podpisanie umów licencyjnych z czołowymi firmami AI, które korzystają z jej zasobów na masową skalę.
Nowy etap relacji Wikipedii z AI
Z okazji ćwierćwiecza istnienia Wikipedia ogłosiła pakiet nowych umów biznesowych z firmami rozwijającymi systemy sztucznej inteligencji. Wśród partnerów znalazły się Amazon, Meta Platforms, Perplexity, Microsoft oraz francuska Mistral AI. Porozumienia dotyczą płatnego dostępu do treści Wikipedii w wolumenie i tempie dostosowanym do potrzeb treningu oraz działania modeli AI.
Jak podkreśla Wikimedia Foundation, chodzi o uporządkowanie relacji, które do tej pory często opierały się na agresywnym scrapowaniu danych. Fundacja nie ujawniła szczegółów finansowych, jednak jasno wskazuje, iż celem jest monetyzacja rosnącego ruchu generowanego przez boty i systemy automatyczne.
Koszt „darmowej” wiedzy
Wikipedia od lat opiera się na modelu bezpłatnego dostępu i pracy wolontariuszy. Dziś encyklopedia zawiera ponad 65 mln artykułów w 300 językach, redagowanych przez około 250 tys. aktywnych edytorów. Jednocześnie jest dziewiątą najczęściej odwiedzaną stroną internetową na świecie.
Rozwój generatywnej AI zmienił jednak krajobraz internetu. Coraz częściej użytkownicy otrzymują gotowe odpowiedzi w chatbotach zamiast przechodzić na strony źródłowe. Wikimedia Foundation informowała wcześniej, iż ruch generowany przez ludzi spadł o 8%, podczas gdy ruch botów intensywnie obciąża infrastrukturę serwerową.
„Nasza infrastruktura nie jest darmowa” – podkreślała Maryana Iskander, ustępująca dyrektor generalna fundacji. Koszty utrzymania serwerów ponoszone są głównie z darowizn około 8 mln osób prywatnych, które, jak zaznacza założyciel Wikipedii, nie chcą finansować rozwoju wielkich modeli językowych.
Wales o AI i jakości wiedzy
Jimmy Wales, współzałożyciel Wikipedii i Wikii, otwarcie przyznaje, iż nie ma nic przeciwko trenowaniu AI na danych Wikipedii, pod warunkiem uczciwego udziału w kosztach. Zwraca uwagę, iż treści encyklopedii są redagowane i weryfikowane przez ludzi, co odróżnia je od chaotycznych zbiorów danych z mediów społecznościowych.
Wales sceptycznie ocenia też próby budowania alternatyw opartych wyłącznie na dużych modelach językowych, takich jak inicjatywy promowane przez Elon Musk. Jego zdaniem modele te nie są w stanie tworzyć wysokiej jakości materiałów referencyjnych i w dużej mierze powielają istniejące treści Wikipedii.
AI jako wsparcie dla redaktorów
Fundacja Wikimedia widzi jednak dla AI także pozytywną rolę wewnątrz samego projektu. Chodzi przede wszystkim o narzędzia wspierające edytorów, na przykład automatyczne aktualizowanie nieaktywnych odnośników czy usprawnienie wyszukiwania treści. W dłuższej perspektywie możliwa jest ewolucja wyszukiwarki Wikipedii w kierunku dialogowego interfejsu, który cytuje konkretne fragmenty artykułów zamiast generować streszczenia bez źródeł.
Po 25 latach Wikipedia pozostaje symbolem idei otwartej wiedzy, ale jednocześnie musi odnaleźć się w realiach gospodarki danych i sztucznej inteligencji. Nowe umowy pokazują, iż encyklopedia nie zamierza blokować rozwoju AI, ale chce uczestniczyć w nim na własnych warunkach.
