Komisja Europejska opublikowała nowe wytyczne, których celem jest wzmocnienie ochrony profesjonalnych treści dziennikarskich na największych platformach internetowych. Dokument ma pomóc zarówno globalnym platformom cyfrowym, jak i dostawcom usług medialnych w praktycznym stosowaniu przepisów Europejskiego aktu o wolności mediów.
Ochrona treści dziennikarskich na platformach VLOP
Opublikowane wytyczne są bezpośrednio powiązane z wdrażaniem przepisów Europejskiego aktu o wolności mediów, czyli EMFA, oraz regulacjami wynikającymi z Aktu o usługach cyfrowych. Dokument skierowany jest w szczególności do tzw. bardzo dużych platform internetowych, określanych jako VLOP, czyli podmiotów mających istotny wpływ na obieg informacji w Unii Europejskiej.
Kluczowe znaczenie ma tu art. 18 ust. 1 EMFA, który wprowadza konkretne zabezpieczenia przed nieuzasadnionym usuwaniem treści medialnych tworzonych zgodnie z profesjonalnymi standardami dziennikarskimi. Zgodnie z tymi przepisami platformy są zobowiązane do wcześniejszego poinformowania dostawcy usług medialnych o zamiarze usunięcia treści oraz do jasnego wskazania powodów takiej decyzji. Co istotne, wydawca otrzymuje 24 godziny na przedstawienie swojego stanowiska, zanim decyzja o usunięciu zacznie obowiązywać.
Deklaracje mediów i rola regulatorów
Aby skorzystać z dodatkowych zabezpieczeń przewidzianych w EMFA, dostawcy usług medialnych muszą złożyć odpowiednią deklarację. Dotyczy ona m.in. niezależności redakcyjnej oraz podlegania nadzorowi regulacyjnemu. Wytyczne precyzują, w jaki sposób platformy powinny stworzyć funkcjonalność umożliwiającą składanie takich deklaracji, a także jak media powinny je wypełniać i aktualizować.
Dokument Komisji przewiduje również procedury konsultacyjne. W sytuacjach budzących wątpliwości platformy będą mogły zwracać się do adekwatnych organów regulacyjnych, a w proces weryfikacji deklaracji mają być także włączane organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w tym podmioty zajmujące się fact checkingiem. Ma to ograniczyć ryzyko nadużyć i zapewnić, iż mechanizm ochronny nie stanie się narzędziem do omijania zasad moderacji treści.
Znaczenie EMFA dla rynku medialnego w UE
Europejski akt o wolności mediów obowiązuje od sierpnia 2025 roku i jest jednym z kluczowych elementów unijnej polityki ochrony pluralizmu i niezależności mediów. Regulacja obejmuje zarówno media publiczne, jak i prywatne, a jej celem jest ułatwienie działalności transgranicznej na jednolitym rynku UE oraz ograniczenie presji politycznej i ekonomicznej na redakcje.
Platformy internetowe pełnią dziś rolę głównych pośredników w dystrybucji informacji, co zwiększa znaczenie przejrzystych i przewidywalnych zasad moderacji treści. Z punktu widzenia wydawców dokument Komisji może wzmocnić ich pozycję w relacjach z globalnymi graczami technologicznymi, a dla platform oznacza natomiast konieczność dalszego dostosowania procesów decyzyjnych do unijnych standardów prawnych i regulacyjnych.
Wytyczne pod art. 18 EMFA mają charakter praktyczny i nie zmieniają samego prawa, ale jasno pokazują kierunek interpretacji przepisów przez Komisję Europejską oraz oczekiwania wobec największych platform działających na rynku unijnym.
