Papież Leon XIV po raz kolejny zabrał głos w sprawie sztucznej inteligencji, ale tym razem w wyjątkowo stanowczym tonie. W orędziu przygotowanym z okazji 60. Światowego Dnia Środków Społecznego Przekazu ostrzegł, iż niekontrolowany rozwój AI może podważyć fundamenty relacji międzyludzkich, kultury oraz odpowiedzialnej komunikacji.
AI jako zagrożenie dla relacji i komunikacji
W przesłaniu opublikowanym przed 60. Światowym Dniem Środków Społecznego Przekazu papież Leon XIV skupił się na roli twarzy i głosu w ludzkiej komunikacji. Jak podkreślił, są one czymś więcej niż tylko nośnikami informacji, stanowią podstawę relacji, zaufania i odpowiedzialności.
Twarze i głosy są święte – zaznaczył papież, wskazując, iż ich masowe symulowanie przez AI prowadzi do rozmycia granicy między człowiekiem a maszyną.
Zdaniem Leona XIV technologie zdolne do realistycznego naśladowania ludzkiej mowy, mimiki czy emocji ingerują nie tylko w ekosystem informacji, ale także w najgłębszy poziom komunikacji, jakim są relacje międzyludzkie. Papież ostrzegł, iż w dłuższej perspektywie może to prowadzić do jeszcze większej alienacji społecznej i osłabienia więzi, które już dziś podkopują media cyfrowe.
Twórczość algorytmów
W dalszej części papież odniósł się do wpływu AI na kulturę i przemysły kreatywne. Zwrócił uwagę, iż coraz większa część tekstów, muzyki i materiałów wideo powstaje przy udziale algorytmów generatywnych.
To naraża ludzką twórczość na rozmontowanie i zastąpienie etykietą Powered by AI – zauważył, dodając, iż w takim modelu odbiorcy stają się biernymi konsumentami treści pozbawionych refleksji, autorstwa i emocjonalnego zaangażowania.
Leon XIV podkreślił również, iż dorobek kultury, muzyki, literatury i sztuki bywa dziś redukowany do roli zbiorów treningowych dla modeli językowych i wizualnych. W jego ocenie prowadzi to do instrumentalnego traktowania dzieł ludzkiego geniuszu i stopniowego wypierania autentycznej relacji twórca–odbiorca.
Rzeczywistości równoległe i utrata orientacji
Papież wyraził także obawy związane z potencjałem AI do tworzenia alternatywnych, symulowanych rzeczywistości. Jak zaznaczył, zdolność algorytmów do fabrykowania obrazów, głosów i całych narracji może prowadzić do dezinformacji, polaryzacji społecznej i utraty zdolności odróżniania faktów od fikcji. Według Leona XIV świat wielowymiarowych symulacji sprawia, iż granice rzeczywistości stają się coraz mniej czytelne, co sprzyja manipulacji i konfliktom.
Trzy filary odpowiedzialnego rozwoju AI
Mimo krytycznego tonu papież nie wezwał do zatrzymania innowacji technologicznych. Jego zdaniem najważniejsze jest świadome i odpowiedzialne kierowanie rozwojem sztucznej inteligencji. Jako fundament wskazał trzy filary odpowiedzialność, współpracę oraz edukację.
Odpowiedzialność ma spoczywać zarówno na twórcach technologii, jak i na decydentach politycznych, którzy powinni dbać o interes społeczny, a nie wyłącznie o zysk. kooperacja ma obejmować budowanie świadomego społeczeństwa cyfrowego, zdolnego do krytycznego korzystania z nowych narzędzi. Edukacja natomiast, w tym edukacja medialna i AI, powinna stać się integralnym elementem systemów nauczania na wszystkich poziomach.
